پنجشنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۶
|
|

گزارش خبری نشست علمی « آشنائی با شبهات قانونی و فقهی فراروی جمهوری اسلامی ایران از نگاه هنجارهای بین المللی حقوق بشر»

پیرو هماهنگی های انجام شده بین کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران و پژوهشگاه حوزه ودانشگاه برای برگزاری نشست علمی یاد شده در چارچوب همکاری های مشترک دو نهاد، در مورخ 1/8/92 در محل سالن اجتماعات پژوهشگاه حوزه ودانشگاه در قم نشست مذکور با حضور فضلای حوزوی و دانشگاهی برگزار شد. در این نشست که دبیری آن را محمد حسن ضیائی فر دبیر کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران بر عهده داشت ابتدا ضمن تبریک اعیاد این ایام خصوصا عید غدیر خم و تشکر از همراهی پژوهشگاه حوزه ودانشگاه در برگزاری این نشست علمی، توضیحاتی در خصوص تحولات جدید جامعه جهانی ارائه کرد و اینکه در فضای جدید، مکاتب فکری مختلف تلاش دارند تا خود را بهتر از دیگر رقبا در زمینه صیانت از کرامت انسانها و رعایت حقوق بشر ارائه کنند و در همین چارچوب تلاش زیادی صورت می گیرد تا بر دیدگاههای مکاتب رقیب شبهات زیادی وارد شود و زمینه انزوا و طرد آنها فراهم آید . وی افزود: این واقعیت غیر قابل کتمان است که هر مکتب فکری در جهان معاصرکه توان اقتصادی وتبلیغی و سیاسی بیشتری در عرصه جهانی بدست آورد سعی می کند تا دیدگاههای فرهنگی وحقوقی خود را نیز در سطح جهانی گسترش دهد که در حال حاضر این امر تا حدود زیادی در اختیار فرهنگ لیبرالیسم و کشورهای مدافع آن قرار دارد. دبیر جلسه در ادامه با اشاره به اینکه در مجامع بین المللی با معیار قرار دادن اسناد بین المللی همواره مواردی از هنجارهای اسلامی یا قوانین و مقررات کشورهای اسلامی هدف انتقاد قرار گرفته و می گیرد، تاکید کرد که لازم است این شبهات و نقد ها بدرستی شناسائی شود تا بتوان در قبال آنها موضع علمی قوی و نافذی را برگزید. دبیر جلسه در ادامه یاد آوری نمود که اگر قرار باشد مطالعات جامع و منسجمی در حیطه شبهات عرصه حقوق بشر انجام پذیرد، ده زاویه بررسی را باید در دستور کار قرار داد که عبارتند از:

  • چرائی بررسی شبهات فراروی قوانین  وفقه در مقوله حقوق بشر یا به عبارت دیگر ، ضرورت بررسی این شبهات چیست؟
  • روش شناسی بررسی شبهات و لوازم هر روش شناسی که باید مورد عنایت قرار گیرد.
  • چرائی ظهور و بروز شبهات در سطح بین المللی یا حتی داخلی(عوامل وعلل بروز شبهات)
  • چیستی ومحتوای شبهات(کمیّت وکیفیت شبهات)
  • مراجع صدور و بسط شبهات و جنبه های حقوقی مربوط به هر مرجع صدور
  • وضعیت شبهات از حیث اینکه اختصاص علیه ایران دارد یا مربوط به کل اعتقادات مسلمانان در سراسر جهان می شود
  • آثار و پیامدهای شبهات
  • مستندات مطالعه و استخراج شبهات
  • نسبت سنجی بروز شبهات و زمان های خاص یا مکانهای خاص(شبهات در ظرف زمان ومکان)
  • رسالت های ما در قبال شبهات و پرسشها (اهداف، راهبردها و اقدامات کوتاه مدت ، میان مدت و بلند مدت).

در ادامه نشست علمی، دبیر جلسه ضمن معرفی کوتاه علیرضا دیهیم استاد دانشگاه و مدیر کل اسبق حقوقی وزارت خارجه که سالها در مجامع بین المللی حقوق بشر از نزدیک حضور داشته است، از وی خواست که نظرات خود را ارائه نماید.

دکتر دیهیم با اشاره به 6 نکته به عنوان مقدمه بحث خود که در مجموع تحولات جدید در مجامع بین المللی در ابعاد هنجاری و نهادی و آثار حقوقی آن بر کشورهای مختلف را در بر می گرفت، به طور فشرده به بررسی شبهات مطروحه در مجامع بین المللی پرداخت که به طور خاص متوجه موازین فقهی یا قانونی ما می شود. حیطه آزادی عقیده ، نوع مجازاتها چه از جهت اصل جرم انگاری  وچه از جهت میزان مجازات یا شکل اجرای مجازات، رزروها یا حق تحفظ های وارده بر اسناد بین المللی حقوق بشر که مورد پذیرش دولت ایران قرار گرفته اند، نوع نگاه به کرامت انسانی و اثر آن در عرصه حق های مختلف انسانی، عملکرد مراجع قانونی خصوصا مراجع قضائی در تفسیر تعهدات بین المللی از جمله در بحث منع شکنجه و مجازاتهای غیر انسانی و موهن  و نقد منطقی که به عنوان پیشگیری از جرم مطرح شده است، برخی از تفاسیر قضات از قوانین ومقررات کشور، برخی از عناوین قانونی موجود از قبیل امنیت ملی، محاربه ، افساد فی الارض واصولا تعداد عناوین مجرمانه در مقررات کشور و مقوله تورم قوانین در نظام حقوقی، حیطه حقوق اقلیتها، حیطه حقوق زن، برخی از جنبه های عرصه حقوق کودکان از جمله سن مسئولیت کیفری کودک، از جمله محورهائی بودند که سخنران به طور اجمال به هر حیطه اشاره ای کرد و توضیحاتی در خصوص شبهات مطروحه علیه ایران در مجامع بین الملی حقوق بشر در هر محور مذکور ارائه کرد.

وی در بخش دیگری از سخنرانی خود اعلام داشت که در قبال این شبهات چند موضع در  داخل کشور از جمله در مجامع رسمی ذیربط مطرح شده است: خروج از تعهدات بین المللی حقوق بشر از جمله میثاقین بین المللی حقوق بشر با این استدلال که این میثاق ها در نظام حقوقی قبل از انقلاب پذیرفته شده واین ها ربطی به نظام حقوقی بعد انقلاب ندارد، عدم پاسخگوئی به شبهات با این توجیه که نباید در زمین دشمن بازی کرد و این گونه طرح پرسشها و شبهات که عمدتا ریشه سیاسی دارد بی جهت ما را بخود مشغول می دارد، استناد به موضع کلی قانونی بودن و یا شرعی بودن اکثر موارد مورد نقد طرف مقابل و تاکید بر اینکه ما از اجرای شرع و مقررات خود کوتاه نخواهیم آمد، بررسی علمی هر مورد از شبهات و پاسخ گوئی مستدل  وحقوقی بدانها ضمن پذیرش این نگاه که اگر در قوانین و مقررات ما اشکالی وجود دارد که بر اساس مبانی می توان اصلاح کرد انعطاف لازم را در این زمینه ها همواره حفظ کنیم فارغ از اینکه نقد بیرونی مطرح شود یا خیر. سخنران هم چنین به تحلیلی اشاره کرد که در میان برخی از محافل حقوقی وفقهی مطرح شده است مبنی بر اینکه در سه دهه گذشته عمدتا با رویکرد مصلحت انگارانه حرکت کرده ایم و در واقع با احکام ثانویه برخی تدابیر عملی اتخاذ شده است بی آنکه بررسی های مبنائی و همه جانبه در این مقوله برای تبیین دیدگاههای خود یا دفاع در مقابل نقدهای مطروحه داشته  باشیم.

دکتر دیهیم در بخش دیگری از بحث خود به آثار طرح شبهات علیه ایران پرداخت و تاکید نمود که فارغ از بستر سازی که این شبهات برای هر گونه اقدام حقوقی علیه کشورمان فراهم می سازد، در سطح جهانی روند طرح شبهات علیه اندیشه اسلامی و جوامع مسلمان باعث شده که به طور گسترده شاهد اسلام هراسی باشیم و موج اسلام هراسی با توسل به همین بحثها و البته فعالیتهای تبلیغی مختلف و استناد به برخی از رفتارهای ضد انسانی گروههای افراطی و تکفیری منتسب به مسلمانان، انواع تبعیضها و بی عدالتی ها علیه مسلمین را دامن می زند که البته باید به صورت همه جانبه در مقابل آن ایستاد و این جریان ضد انسانی را خنثی نمود. سخنران در بخش پایانی سخنرانی خود با ذکر برخی از اقدامات قابل توجه و تامل در شورای حقوق بشر سازمان ملل که توسط برخی از کشورها با پیگیری مراکز دینی آنها مطرح شده است به موضوع طرح قطعنامه « ارزشهای سنتی وحقوق بشر» اشاره کرد که توسط دولت روسیه مطرح گردیده و بحثهای زیادی را بر انگیخته است. وی افزود: باید بررسی دقیق کنیم که مراکز دینی ما تا چه اندازه می توانند چنین ابتکاراتی را مطرح کنند یا در متن چنین ابتکاراتی اندیشه اسلامی را بخوبی تبیین نمایند و با جلب آراء کشورهای مختلف جلوی حرکت رو به رشد جریان لیبرال را در عرصه های مختلف حقوق بشر بگیرند

پس از ارائه بحث دکتر دیهیم ، فضلای حاضر در جلسه به طرح دیدگاهای خود پرداختنداز جمله حجت الاسلام والمسلمین دکتر طالبی عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه دانشگاه ضمن تقدیر از برگزاری این نشست، تاکید نمود که باید مباحث حقوق بشر را در میان محافل علمی کشورهای اسلامی توسعه داد خصوصا ظرفیتهای علوم عقلی اسلامی را نیز در کنار سایر منابع استنباطات احکام به طور جدی فعال نمود تا با زبان مشترک بتوانیم جهانیان را جذب دیدگاه منطقی دینی در زمینه حقوق بشر نمائیم. وی هم چنین تاکید کرد که لازم است در ایجاد رشته تخصصی فلسفه حق وحقوق بشر اسلامی که از جمله دغدغه های پژوهشگاه حوزه ودانشگاه بوده است تسریع نمائیم تا در این زمینه ها کار پژوهشی اساسی و تربیت نیروی محقق صورت گیرد.

حجت الاسلام و السملین دکتر حکیمیان عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه دانشگاه از دیگر شرکت کنندگان در این نشست خواهان آن شد که نظام های حقوقی مکاتب رقیب دقیق تر بررسی شود تا از طرف دیدگاه اسلامی نیز شبهات فنی حقوقی در قبال اندیشه های آنها در زمینه حقوق بشر مطرح گردد و اینطور نباشد که فقط ما پاسخ گو باشیم . وی هم چنین خواستار آن شد که گروههائی از فقهای و علماء خوب است گرد هم آیند و با لحاظ شبهات مطروحه فراروی اندیشه اسلامی نظرات فقهی موجود در قوانین کشور را مورد تامل قرار دهند تا در مواردی که موضوعات از حیث نظرات فقهی ذیربط ، اختلافی است، دیدگاهی در قوانین کشور نفوذ داده شود که کمتر در معرض این گونه شبهات قرار می گیرد. وی خواهان مطالعات عمیق تر در این زمینه ها و ایجاد رشته های تخصصی در این موارد شد تا بتوان به صورت کلان و بلند مدت  از عهده این شبهات بر آمد و باید توجه کرد که باتوجه به ابزارهای اطلاع رسانی و نشر اطلاعات، این گونه شبهات در سطح خود کشورهای اسلامی و حتی خانواده های متدینین نیز بروز یافته است. در پایان جلسه  شرکت کنندگان خواهان  استمرار بررسی موضوع نشست حاضر در جلسات دیگری شدند تا با حوصله و در مجال مناسب تک تک موارد مورد بررسی وتامل جدی تر قرار گیرد که قرار شد با هماهنگی کمیسیون حقوق بشر اسلامی وگروه حقوق پژوهشگاه حوزه ودانشگاه نشست بعدی برای هفته های آتی هماهنگ شود. جلسه با صلوات بر محمد وآل محمد همزمان با وقت نماز ظهر به پایان رسید.

 

روابط عمومی کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران

انتهای متن/ کمیسیون حقوق بشر اسلامی ایران

نظرات کاربران

نظردهی

نام*
ایمیل
نظر شما*
نظر شما پس از تایید اپراتور نمایش داده خواهد شد